Klieren in de pauze, zoenen in de fietsenstalling, knoeien met de schoolmelk. Het zijn van die eeuwige schoolse genoegens waarmee jongelui de sleur van alledag proberen te doorbreken. Geef ze eens ongelijk. Uren stil zitten in een lokaal, leerstof opnemen, sommen oplossen en zinnen opdreunen. Het onderwijs mag dan op veel fronten vernieuwd zijn, discipline hoort er nog onlosmakelijk bij. En wat is er dan mooier om in de schaarse vrije kwartiertjes even uit de bol te gaan?
Dat vraagt om een rem. Dus zie je op scholen in de pauze een groepje leraren toezicht houden. Dat is niet bepaald het zwaarste onderdeel van het brede takenpakket van de hedendaagse docent. Die moet les geven, proefwerken maken en beoordelen, jonge collega's coachen, ouderavonden bijwonen, invallen voor zieke collega's en tal van vergaderingen bijwonen. En dan is dit rijtje nog lang niet compleet. Het luie leventje dat de buitenwacht zich voorstelt bij het lerarenbestaan, is dan ook een fabel. Tussendoor is een pauze voor een kop koffie en een gesprekje met een collega over een probleemleerling of een computerstoring dan ook zeer welkom. Echter, als de bel gaat en de surveillance roept, schiet dat kwartiertje er zelfs bij in.
Hans Maas, docent aardrijkskunde aan het JTC, vindt de lopende proef perfect. " Je geeft les, vraagt de volle aandacht van jezelf en de klas. De bel gaat. Leerlingen komen naar je toe met een vraag. Maar je hebt geen tijd voor ze, want je moet gaan surveilleren. Zeer onhandig. Of je snakt naar een kop koffie en even een praatje met een vakgenoot in de lerarenkamer, pardon, dat heet tegenwoordig de personeelskamer. Kan niet, je moet de aula in. Op een dag waarin je acht uur voor de klas staat, kan dat er inhakken. Het lijkt nu alsof ik er uren op win, terwijl het toch maar twee keer per week voorkomt dat we moeten surveilleren. Er valt dan ook op deze heel eenvoudige manier veel winst te behalen."
Tevredenheid ook bij rector Charles van Wettum en conrector Peter Pasmans. Pasmans: "De surveillanten draaien nu goed een week mee. Het loopt prima. Veel leerlingen merken het niet eens. Maar de leraren des te meer."
Van Wettum: " Docenten zijn tijdens de lessen altijd heel intensief bezig, die hebben hun pauzes hard nodig om zich op te laden voor de volgende lessen. We hadden net als bijna alle andere scholen een schema waarin stond welke pauzes docenten in het schoolgebouw moesten zorgen voor de orde en de rust. Dat ging overigens altijd prima, maar de druk op docenten werd daardoor wel erg groot. Het was jakken en jagen. Docenten kunnen nu alle pauzes ook daadwerkelijk pauze houden."
Het idee is één. De uitvoering is twee. Pasmans: "We hebben geadverteerd voor surveillanten voor drie uur per dag. We kregen 25 reacties voor de zes vacatures. Het zijn vooral 50-plussers die we hebben aangenomen, die stralen overwicht uit. Het zijn vader- en moederfiguren op school. Ze hebben zeer uiteenlopende achtergronden. Eentje was conducteur, een ander zat in de wao. Ze komen om half elf en zijn om half twee klaar. Dan is de boel opgeruimd en zijn er geen pauzes meer. Het is goed te bekostigen, we spreken natuurlijk niet over topinkomens."
"Het contact met de schooljeugd is werkelijk fantastisch. Natuurlijk moet ik wel eens optreden. Maar als ik leerlingen die met hun voeten op tafel zitten, daarop aanspreek, draaien ze meteen bij. Ze aanvaarden je gezag." Fie Klaassen (64, maar met de geest van een veertiger) is één van de zes net aangestelde surveillanten op het Jan Tinbergencollege. Ze noemt de kinderen 'beleefd en aardig' en heeft in de eerste week van haar nieuwe baan geen wangedrag meegemaakt.
Kelly Paape (17), leerlinge van de vijfde klas van het tweetalig vwo, noemt het een voordeel dat een incident in de pauze nu geen vervolg meer krijgt in de klas. "Want het kon gebeuren dat je van de leraar door wie je in de pauze tot de orde was geroepen, een uur later les had." Haar klasgenote Suzanne van Laak vindt de nieuwe surveillanten zelfs hulpvaardig. "Ze lopen zelfs met afvalbakken rond."
Het JTC zegt met de surveillanten vooruit te lopen op landelijke maatregelen voor het verlichten van werkdruk bij docenten.